Κατάλογος

Ορθόδοξα προσκυνήματα της Ευρώπης

Λείψανα αγίων της αδιαίρετης Εκκλησίας, κειμήλια του Πάθους του Κυρίου και της Θεοτόκου, αρχαία μοναστήρια — ακόμη και όσα φυλάσσονται σήμερα σε ρωμαιοκαθολικούς και αγγλικανικούς ναούς. Επιλέξτε χώρα.

Γαλλία

Ελέγξτε τους όρους πρόσβασης στον ιστότοπο του ναού πριν από το ταξίδι.

Bussy-en-Othe

Λείψανα του Αγίου Αλεξίου του Ουζίν

Ιερέας της ρωσικής διασποράς (1867–1934) που διακόνησε στη Σαβοΐα· αγιοκατατάχθηκε από το Οικουμενικό Πατριαρχείο το 2004. Στις 12 Οκτωβρίου 2004 τα λείψανά του μεταφέρθηκαν από το Ουζίν στην ορθόδοξη γυναικεία Μονή της Αγίας Σκέπης· η λάρνακα βρίσκεται μπροστά στο τέμπλο. Κάθε Τρίτη μετά τον εσπερινό τελείται παράκληση με τον Ακάθιστο του Αγίου (εκτός μεγάλων εορτών και Μεγάλης Τεσσαρακοστής).

Πού
Μονή της Αγίας Σκέπης της Θεοτόκου
Διεύθυνση
11 rue de la Forêt, 89400 Bussy-en-Othe · στον χάρτη

Candes-Saint-Martin

Candes, ο τόπος της οσιακής κοιμήσεως του Αγίου Μαρτίνου

Στο Candes εκοιμήθη ο Άγιος Μαρτίνος της Τουρ στις 8 Νοεμβρίου 397. Στον ναό του 12ου–13ου αιώνα παρεκκλήσιο είναι κτισμένο στη θέση του κελλιού του, με την επιγραφή «Εδώ εκοιμήθη ο Άγιος Μαρτίνος». Από εδώ το σκήνωμά του μεταφέρθηκε μέσω του Λίγηρα στην Τουρ.

Πού
Ναός Saint-Martin (collégiale)
Διεύθυνση
Collégiale Saint-Martin, 37500 Candes-Saint-Martin · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ναός του Αγίου Μαρτίνου του Ελεήμονος, 23 rue Saint-Georges, Rochecorbon (Τουρ)

Les Andelys

Η πηγή της Αγίας Κλοτίλδης

Το 511 η Αγία Κλοτίλδη, βασίλισσα των Φράγκων, με τις προσευχές της οποίας βαπτίστηκε ο βασιλιάς Κλόβις, ίδρυσε μονή στο Les Andelys. Κατά την παράδοση, όταν οι οικοδόμοι υπέφεραν από δίψα, με την προσευχή της το νερό της πηγής απέκτησε τη δύναμη και τη γεύση του κρασιού. Η πηγή έγινε γνωστή για θεραπείες· στις αρχές Ιουνίου, στη μνήμη της Αγίας, γίνεται προσκύνημα από τον ναό Notre-Dame προς την πηγή. Ιστορική σημείωση: Η Αγία Κλοτίλδη († 545) είναι Αγία της αδιαίρετης Εκκλησίας· η διήγηση για το θαύμα στην πηγή είναι τοπική παράδοση, γνωστή από μεταγενέστερες πηγές.

Πού
Πηγή Sainte-Clotilde
Διεύθυνση
Boulevard Néhou / rue Sainte-Clotilde, 27700 Les Andelys · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Κοινότητα του Αγίου Ιωάννου της Σαγκάης, 8 rue de l’Industrie, Ρουέν

Luxeuil-les-Bains

Λυξέιγ, η μονή του Οσίου Κολουμβανού

Περί το 590 ο Ιρλανδός μοναχός Όσιος Κολουμβανός ίδρυσε στο Λυξέιγ μονή που έγινε ένα από τα μεγάλα μοναστικά κέντρα της Γαλατίας· διάδοχοί του ήταν οι Όσιοι Ευστάσιος και Βαλβέρτος. Ο αρχαιολογικός χώρος Saint-Martin περιλαμβάνει παλαιοχριστιανική ταφική βασιλική, σαρκοφάγους και την κρύπτη του Αγίου Βαλβέρτου.

Πού
Αρχαιολογικός χώρος Saint-Martin (Ecclesia)
Διεύθυνση
30 rue Victor Genoux, 70300 Luxeuil-les-Bains · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ναός της Αναστάσεως του Χριστού, 15 rue du Berger, Μπελφόρ

Mont-Saint-Michel

Mont-Saint-Michel, το προσκύνημα του Αρχαγγέλου

Κατά την παράδοση, ο Αρχάγγελος Μιχαήλ εμφανίστηκε τρεις φορές στον Άγιο Αυβέρτο, επίσκοπο Αβράνς, προστάζοντάς τον να κτίσει ναό πάνω στον βράχο στη μέση του κόλπου· ο ναός εγκαινιάστηκε το 708. Από τον Μεσαίωνα είναι ένα από τα μεγάλα προσκυνήματα της Δύσεως. Η κάρα του Αγίου Αυβέρτου, με το σημάδι του «δακτύλου του Αρχαγγέλου», φυλάσσεται στο θησαυροφυλάκιο της βασιλικής Saint-Gervais στο γειτονικό Αβράνς.

Πού
Αβαείο του Mont-Saint-Michel
Διεύθυνση
Abbaye du Mont-Saint-Michel, 50170 Le Mont-Saint-Michel · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ενορία του Αγίου Ιωάννου της Κρονστάνδης και του Αγίου Νεκταρίου Αιγίνης, rue Toullier, Ρεν

Ottrott

Ο τάφος της Αγίας Οδίλης της Αλσατίας

Η Αγία Οδίλη (7ος–8ος αι.), τυφλή εκ γενετής, θεραπεύτηκε κατά τη βάπτισή της και περί το 680 ίδρυσε μονή στο όρος· είναι προστάτιδα της Αλσατίας. Ο τάφος της βρίσκεται σε παρεκκλήσιο δίπλα στο κλοίστρο· πιο κάτω αναβλύζει η πηγή της Αγίας Οδίλης, όπου οι προσκυνητές προσεύχονται για θεραπεία οφθαλμικών παθήσεων.

Πού
Όρος Sainte-Odile
Διεύθυνση
Mont-Sainte-Odile, 67530 Ottrott · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ενορία του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά και της Αγίας Ατταλίας, 6 rue du Coq, Στρασβούργο

Saint-Benoît-sur-Loire

Λείψανα του Οσίου Βενεδίκτου της Νουρσίας

Τον 7ο αιώνα τα λείψανα του Οσίου Βενεδίκτου, πατέρα του δυτικού μοναχισμού, μεταφέρθηκαν από το ερειπωμένο Μόντε Κασσίνο στο αβαείο του Φλερί, στον Λίγηρα. Φυλάσσονται μέχρι σήμερα σε λάρνακα στην κρύπτη της ρωμανικής βασιλικής· η αδελφότητα, που επανιδρύθηκε το 1944, ζει κατά τον κανόνα του Οσίου Βενεδίκτου. Μνήμη 14 (27) Μαρτίου· στο Φλερί εορτάζεται πανηγυρικά και η 11η Ιουλίου.

Πού
Αβαείο του Φλερί
Διεύθυνση
1 place de l’Abbaye, 45730 Saint-Benoît-sur-Loire · στον χάρτη
Πρόσβαση
Βασιλική ανοιχτή καθημερινά 6:30–22:00
Πλησιέστερος ναός
Ενορία του Χριστού Σωτήρος, 602 rue du Camp des Indiens, Olivet (Ορλεάνη)

Saint-Guilhem-le-Désert

Τεμάχιο Τιμίου Σταυρού και λείψανα του Οσίου Γουλιέλμου της Ζελόν

Ο Άγιος Γουλιέλμος (Guilhem, †812), στρατηγός του Καρλομάγνου, εγκατέλειψε τον κόσμο και ίδρυσε μονή στην κοιλάδα της Ζελόν, όπου και εκοιμήθη. Κατά την παράδοση, περί το 806 ο Καρλομάγνος του δώρισε τεμάχιο του Τιμίου Σταυρού που είχε λάβει από τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων. Η σταυροθήκη και η λάρνακα του Αγίου βρίσκονται σε κόγχες των ανατολικών πεσσών του κυρίως ναού. Ιστορική σημείωση: Τα λείψανα του Οσίου Γουλιέλμου († 812 ή 814) τιμώνται εδώ από τον 9ο αιώνα· η παράδοση ότι ο Καρλομάγνος δώρισε τεμάχιο του Τιμίου Σταυρού είναι γνωστή από μεταγενέστερες πηγές.

Πού
Αβαείο της Ζελόν
Διεύθυνση
Abbaye de Gellone, 34150 Saint-Guilhem-le-Désert · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ενορία της Αγίας Ελένης και του Τιμίου Σταυρού, place de l’Église, Celleneuve (Μονπελιέ)

Saint-Nicolas-de-Port

Λείψανο του Αγίου Νικολάου του Θαυματουργού (Saint-Nicolas-de-Port)

Περί το 1087–1098 ο Λοθαρίγγιος ιππότης Aubert de Varangéville έφερε από το Μπάρι μια φάλαγγα δακτύλου του Αγίου Νικολάου. Για αυτήν κτίστηκε η μεγαλοπρεπής βασιλική, που έγινε το κύριο κέντρο τιμής του Αγίου Νικολάου στη Γαλλία. Η λειψανοθήκη-βραχίονας εκτίθεται στο θησαυροφυλάκιο· η μεγάλη λιτανεία γίνεται το Σάββατο που είναι πλησιέστερο στις 6 Δεκεμβρίου. Ιστορική σημείωση: Κατά την τοπική παράδοση, το τεμάχιο των λειψάνων του Αγίου Νικολάου μεταφέρθηκε από το Μπάρι στα τέλη του 11ου αιώνα.

Πού
Βασιλική Saint-Nicolas
Διεύθυνση
Basilique Saint-Nicolas, 54210 Saint-Nicolas-de-Port · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ναός του Αγίου Νικολάου (σερβικός), 1 quai de la Bataille, Νανσύ

Sainte-Geneviève-des-Bois

Η ρωσική νεκρόπολη του Sainte-Geneviève-des-Bois

Το μεγαλύτερο ρωσικό κοιμητήριο εκτός Ρωσίας, με περισσότερους από 5.200 ορθόδοξους τάφους. Ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, σε ρυθμό του Νόβγκοροντ, κτίστηκε το 1939 με πρωτοβουλία του Μητροπολίτη Ευλογίου (αρχιτέκτων Albert Benois)· εδώ αναπαύονται ο ίδιος ο Μητροπολίτης Ευλόγιος, πολλοί κληρικοί, θεολόγοι και προσωπικότητες της ρωσικής διασποράς. Τόπος προσευχής και μνήμης για τους ορθόδοξους προσκυνητές.

Πού
Ρωσικό κοιμητήριο και ναός της Κοιμήσεως
Διεύθυνση
Rue Léo Lagrange, 91700 Sainte-Geneviève-des-Bois · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο κοιμητήριο, 8 rue Léo Lagrange, Sainte-Geneviève-des-Bois

Αμιένη

Η κάρα του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου (πρόσθιο μέρος)

Μεταφέρθηκε από την Κωνσταντινούπολη το 1206, μετά την Δ΄ Σταυροφορία. Φυλάσσεται στο θησαυροφυλάκιο του ναού· ορθόδοξες ομάδες προσκυνητών τελούν τακτικά παρακλήσεις.

Πού
Καθεδρικός Ναός της Παναγίας της Αμιένης
Διεύθυνση
Place Notre-Dame, 80000 Amiens · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Κοινότητα της Παναγίας Πορταΐτισσας, ναός Saint-Jean-Baptiste, Αράς

Εσό

Λείψανα της αγίας μάρτυρος Σοφίας στο Εσό

Μητέρα των αγίων μαρτύρων Πίστεως, Ελπίδος και Αγάπης (2ος αιώνας). Τα λείψανά της μεταφέρθηκαν από τη Ρώμη το 777 από τον επίσκοπο Στρασβούργου Ρεμίγιο· τεμάχια φυλάσσονται σήμερα σε γοτθική λάρνακα του 14ου αιώνα, στο παρεκκλήσι της Αγίας Σοφίας του πρώην αββαδιακού ναού, δίπλα σε γλυπτό σύμπλεγμα των μαρτύρων (περ. 1480). Οι ορθόδοξες ενορίες του Στρασβούργου τελούν εδώ παρακλήσεις, ιδίως στη μνήμη τους, 17/30 Σεπτεμβρίου.

Πού
Αββαδιακός ναός του Αγίου Τροφίμου
Διεύθυνση
Rue de la Première Division Blindée, 67114 Eschau · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ναός των Αγίων Πάντων, 106 rue du Général Conrad, Στρασβούργο

άρθρο για το προσκύνημα

Κάννες

Η νήσος Saint-Honorat (Λερέν)

Η μονή ιδρύθηκε περί το 400–410 από τον Όσιο Ονωράτο, μετέπειτα Αρχιεπίσκοπο Αρελάτης. Η Λερέν είναι το λίκνο του γαλατικού μοναχισμού: εδώ ασκήτευσαν ο Όσιος Βικέντιος της Λερέν, οι Άγιοι Ιλάριος και Καισάριος Αρελάτης, ενώ κατά την παράδοση εδώ μαθήτευσε ο Άγιος Πατρίκιος. Τα λείψανα του Αγίου Ονωράτου επέστρεψαν στο νησί το 1391. Σήμερα λειτουργεί μονή· ο ναός είναι ανοιχτός στους προσκυνητές και υπάρχουν πλοιάρια από τις Κάννες.

Πού
Μονή της Λερέν, νήσος Saint-Honorat
Διεύθυνση
Île Saint-Honorat, 06400 Cannes · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ναός του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, 40 boulevard Alexandre III, Κάννες

Κονκ

Λείψανα της Αγίας Πίστεως (Φιδής) του Αζέν

Η νεαρή μάρτυς Πίστις (Sainte Foy) αποκεφαλίστηκε στο Αζέν περί το 303, επί Διοκλητιανού· το 866 τα λείψανά της μεταφέρθηκαν στο Κονκ, που έγινε μεγάλο προσκύνημα στον δρόμο προς το Σαντιάγο. Μέρος των λειψάνων βρίσκεται σε σύγχρονη λειψανοθήκη στην αψίδα, προσβάσιμη από τον περίδρομο· η περίφημη χρυσή «Μεγαλειότης» του 9ου–10ου αιώνα με το άνω μέρος του κρανίου φυλάσσεται στο Θησαυροφυλάκιο (προσωρινά κλειστό). Μνήμη 6 Οκτωβρίου.

Πού
Αβαειακός ναός Sainte-Foy
Διεύθυνση
Abbatiale Sainte-Foy, 12320 Conques-en-Rouergue · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ναός του Προφήτου Ηλιού και του Αγίου Διονυσίου (σερβικός), Dénat (Ταρν)

Λανγκρ

Η κάρα του Αγίου Μάρτυρος Μάμαντος

Ο καθεδρικός ναός του Λανγκρ είναι αφιερωμένος στον Άγιο Μάμαντα, τον νεαρό βοσκό μάρτυρα της Καππαδοκίας (3ος αι.), που τιμάται ιδιαιτέρως στην ορθόδοξη Ανατολή. Το 1209 η κάρα του Αγίου, προερχόμενη από την Κωνσταντινούπολη, παραδόθηκε στον ναό· η λειψανοθήκη-προτομή φυλάσσεται στο θησαυροφυλάκιο, μαζί με τεμάχιο του Τιμίου Σταυρού από το Κλαιρβώ.

Πού
Καθεδρικός ναός Saint-Mammès
Διεύθυνση
Cathédrale Saint-Mammès, 52200 Langres · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ενορία της Αναστάσεως του Χριστού (σερβική), 20 boulevard de l’Ouest, Ντιζόν

Λιγκυζέ

Λιγκυζέ, η πρώτη μονή του Αγίου Μαρτίνου

Μονή που ίδρυσε ο Άγιος Μαρτίνος το 361 κοντά στο Πουατιέ, πλησίον του Αγίου Ιλαρίου: το αρχαιότερο μοναστήρι της Δύσεως που κατοικείται ακόμη από μοναχούς. Οι ανασκαφές αποκάλυψαν ναό του 4ου αιώνα και βασιλική του 7ου· η κρύπτη και το καμπαναριό με τοιχογραφίες του 11ου–12ου αιώνα είναι επισκέψιμα.

Πού
Αβαείο Saint-Martin de Ligugé
Διεύθυνση
Place du Révérend Père Lambert, 86240 Ligugé · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ενορία της Αγίας Τριάδος και του Αγίου Ιλαρίου του Πουατιέ, 77 avenue de la Libération, Πουατιέ

Λοκρονάν

Ο τάφος του Αγίου Ρονάν (Λοκρονάν)

Ο Άγιος Ρονάν, Ιρλανδός ερημίτης των πρώιμων μεσαιωνικών χρόνων, ασκήτευσε στο δάσος του Λοκρονάν στη Βρετάνη. Στο παρεκκλήσιο Pénity, δίπλα στον ναό Saint-Ronan, βρίσκεται ο γρανιτένιος τάφος του του 16ου αιώνα· τα λείψανά του φυλάσσονταν από τον 13ο αιώνα στο Καμπέρ. Κάθε χρόνο τη δεύτερη Κυριακή του Ιουλίου γίνεται η «μικρή τρομενί», λιτανεία γύρω από τα παλαιά μοναστηριακά κτήματα, και κάθε έξι χρόνια η «μεγάλη» (περίπου 12 χλμ.). Ιστορική σημείωση: Ο Βίος του Αγίου Ρωνάν είναι γνωστός μόνο από μεταγενέστερες πηγές (13ος αι.)· η τιμή του αποτελεί τοπική βρετονική παράδοση.

Πού
Ναός Saint-Ronan και παρεκκλήσιο Pénity
Διεύθυνση
Place de l’Église, 29180 Locronan · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ενορία του Αγίου Ιακώβου του Αδελφοθέου, 25 rue de la Chapelle de Cuzon, Καμπέρ

Λυών

Η κρύπτη του Αγίου Ειρηναίου Λουγδούνου

Το αρχαιότερο χριστιανικό προσκύνημα της Λυών: κατά την παράδοση εδώ ετάφησαν ο Ιερομάρτυς Ειρηναίος, δεύτερος επίσκοπος Λουγδούνου, και οι μάρτυρες Επίποδος και Αλέξανδρος (178). Οι τάφοι βεβηλώθηκαν από τους προτεστάντες το 1562· η κρύπτη του 9ου–10ου αιώνα διατηρεί οστεοφυλάκιο με τα οστά των βεβηλωμένων τάφων και το «πηγάδι των μαρτύρων». Η κρύπτη είναι κλειστή για εργασίες έως το φθινόπωρο του 2026.

Πού
Ναός Saint-Irénée, κρύπτη
Διεύθυνση
51 rue des Macchabées, 69005 Lyon · στον χάρτη
Πρόσβαση
Κρύπτη: Σάββατο 15:00–17:00 (εκτός Αυγούστου)· κλειστή για εργασίες έως το φθινόπωρο 2026
Πλησιέστερος ναός
Ιερός Ναός Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, 45 rue du Père Chevrier, Λυών

Λυών

Το αμφιθέατρο των Τριών Γαλατιών, τόπος μαρτυρίου των Μαρτύρων της Λυών

Εδώ το 177 μαρτύρησαν οι Άγιοι Μάρτυρες της Λυών, μεταξύ των οποίων η Αγία Βλανδίνα· το μαρτύριό τους περιγράφεται στην επιστολή των Εκκλησιών Λουγδούνου και Βιέννης που διέσωσε ο Ευσέβιος. Τα ερείπια του αρχαιότερου ρωμαϊκού αμφιθεάτρου της Γαλατίας, που ανασκάπτονται από το 1956, φαίνονται στις πλαγιές του λόφου Croix-Rousse.

Πού
Αμφιθέατρο των Τριών Γαλατιών
Διεύθυνση
Rue Lucien Sportisse, 69001 Lyon · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ενορία της Αγίας Σκέπης της Θεοτόκου, 146 rue Sully, Λυών

Μαρσέιγ

Κρύπτη της Μονής του Αγίου Βίκτωρος και λείψανα του μάρτυρος Βίκτωρος της Μαρσέιγ

Ένας από τους αρχαιότερους μοναστικούς τόπους της Γαλατίας, ιδρύθηκε από τον Όσιο Ιωάννη Κασσιανό περί το 415. Στην κρύπτη υπάρχουν παλαιοχριστιανικές σαρκοφάγοι και τιμώμενα λείψανα.

Πού
Μονή του Αγίου Βίκτωρος
Διεύθυνση
Place Saint-Victor, 13007 Marseille · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ενορία Αγίου Ερμογένους, 100 avenue Clot Bey

Παρίσι

Η κρύπτη του μαρτυρίου του Αγίου Διονυσίου στη Μονμάρτη

Κατά την παράδοση, στις πλαγιές της Μονμάρτης («όρους των μαρτύρων») μαρτύρησε ο Ιερομάρτυς Διονύσιος, πρώτος επίσκοπος Παρισίων, μαζί με τους συνοδούς του Ρουστικό και Ελευθέριο. Παρεκκλήσιο υπήρχε στον τόπο ήδη περί το 475· η σημερινή υπόγεια κρύπτη είναι τόπος αρχαίων χριστιανικών ταφών και προσκυνήματος. Ιστορική σημείωση: Η σύνδεση του τόπου με το μαρτύριο του Αγίου Διονυσίου είναι παράδοση γνωστή από τον 9ο αιώνα· η σημερινή κρύπτη ανακαλύφθηκε το 1611.

Πού
Κρύπτη του Μαρτυρίου (Martyrium)
Διεύθυνση
11 rue Yvonne-Le-Tac, 75018 Paris · στον χάρτη
Πρόσβαση
Παρασκευή και πρώτο Σαββατοκύριακο του μήνα 15:00–18:00, ελεύθερη είσοδος
Πλησιέστερος ναός
Σερβικός καθεδρικός ναός Αγίου Σάββα, 23 rue du Simplon, Παρίσι

Παρίσι

Λείψανα της Αγίας Γενεβιέβης, προστάτιδος των Παρισίων

Αγία της αδιαίρετης Εκκλησίας (περ. 420–502). Η λειψανοθήκη με τεμάχια των λειψάνων βρίσκεται στο παρεκκλήσι δεξιά του θυσιαστηρίου· το μεγαλύτερο μέρος των λειψάνων καταστράφηκε το 1793. Οι ορθόδοξες ενορίες των Παρισίων τελούν εδώ παρακλήσεις κατά τη μνήμη της (3/16 Ιανουαρίου).

Πού
Ναός Σαιν-Ετιέν-ντυ-Μον
Διεύθυνση
Place Sainte-Geneviève, 75005 Paris · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ενορία της Θεοτόκου «Χαρά πάντων των θλιβομένων» και της Αγίας Γενοβέφας, 4 rue Saint-Victor, Παρίσι

άρθρο για το προσκύνημα

Παρίσι

Λείψανα της Αγίας Ισαποστόλου Ελένης

Από το 1820 τα λείψανα της Αγίας Ισαποστόλου Ελένης φυλάσσονται στην κρύπτη του ναού Saint-Leu-Saint-Gilles, ναού του Τάγματος του Παναγίου Τάφου. Ορθόδοξοι πιστοί έρχονται τακτικά να τα προσκυνήσουν· κάθε χρόνο, στην εορτή της ανακομιδής (Νοέμβριος–Δεκέμβριος), ορθόδοξοι και καθολικοί προσεύχονται μαζί υπό το φως των κεριών στην κρύπτη, με τη συμμετοχή ορθοδόξων κληρικών.

Πού
Ναός Saint-Leu-Saint-Gilles, κρύπτη
Διεύθυνση
92 rue Saint-Denis, 75001 Paris · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ιερός Ναός Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, 7 bis rue Laferrière, Παρίσι

Παρίσι

Ο ακάνθινος στέφανος του Σωτήρος

Το κειμήλιο έφερε στο Παρίσι ο βασιλιάς Λουδοβίκος Θ΄ το 1239. Μετά την πυρκαγιά του 2019 φυλασσόταν στο Λούβρο· στις 13 Δεκεμβρίου 2024 επέστρεψε στον καθεδρικό ναό, σε νέα λειψανοθήκη στο κεντρικό παρεκκλήσιο της αψίδας. Εκτίθεται κάθε Παρασκευή 15:00–18:30· την πρώτη Παρασκευή του μήνα και τη Μεγάλη Παρασκευή προσφέρεται για προσκύνηση στον κυρίως ναό.

Πού
Καθεδρικός Ναός της Παναγίας των Παρισίων
Διεύθυνση
6 Parvis Notre-Dame — Place Jean-Paul II, 75004 Paris · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ενορία της Θεοτόκου «Χαρά πάντων των θλιβομένων» και της Αγίας Γενοβέφας, 4 rue Saint-Victor, Παρίσι

Πουατιέ

Λείψανα του Αγίου Ιλαρίου του Πουατιέ

Ο Άγιος Ιλάριος (περ. 315–367), επίσκοπος Πουατιέ, υπήρξε μεγάλος υπέρμαχος της Ορθοδοξίας κατά των αρειανών και διδάσκαλος του Αγίου Μαρτίνου της Τουρ. Ο ναός Saint-Hilaire-le-Grand είναι κτισμένος στον τόπο της ταφής του· μικρή κρύπτη («κομφεσιόν») κάτω από το ιερό φυλάσσει τα λείψανά του σε λάρνακα του 1658, τοποθετημένη από το 1892 σε μεγάλη χάλκινη θήκη.

Πού
Ναός Saint-Hilaire-le-Grand
Διεύθυνση
Rue Saint-Hilaire, 86000 Poitiers · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ενορία της Αγίας Τριάδος και του Αγίου Ιλαρίου του Πουατιέ, 77 avenue de la Libération, Πουατιέ

Πουατιέ

Ο τάφος της Αγίας Ραδεγούνδης

Η Αγία Ραδεγούνδη (περ. 520–587), πριγκίπισσα της Θουριγγίας και βασίλισσα των Φράγκων, εγκατέλειψε την αυλή για τον μοναχικό βίο και ίδρυσε στο Πουατιέ τη Μονή του Τιμίου Σταυρού, για την οποία έλαβε από την Κωνσταντινούπολη τεμάχιο του Τιμίου Ξύλου. Στην κρύπτη του ναού που φέρει το όνομά της σώζεται η σαρκοφάγος όπου ετάφη το 587.

Πού
Ναός Sainte-Radegonde, κρύπτη
Διεύθυνση
1 rue Sainte-Croix, 86000 Poitiers · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ενορία της Αγίας Τριάδος και του Αγίου Ιλαρίου του Πουατιέ, 77 avenue de la Libération, Πουατιέ

Ρενς

Ο τάφος του Αγίου Ρεμιγίου της Ρενς

Ο Άγιος Ρεμίγιος (περ. 437–533), επίσκοπος Ρενς, βάπτισε τον βασιλιά των Φράγκων Κλόβι — την ιδρυτική πράξη της χριστιανικής Γαλλίας. Η βασιλική του 11ου αιώνα κτίστηκε για να στεγάσει τα λείψανά του· ο τάφος του (1847) βρίσκεται στο κέντρο του ιερού. Ελεύθερη είσοδος.

Πού
Βασιλική Saint-Remi
Διεύθυνση
Place du Chanoine Ladame, 51100 Reims · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Σκήτη Πάντων των εν Ρωσία λαμψάντων Αγίων, Saint-Hilaire-le-Grand (Μάρνη)

Σαιν-Ντενί

Λείψανα του ιερομάρτυρος Διονυσίου των Παρισίων

Ο πρώτος επίσκοπος των Παρισίων (Γ΄ αιώνας) και οι συνοδοί του Ρουστικός και Ελευθέριος. Η βασιλική πάνω από τον τόπο ταφής τους είναι το ταφικό παρεκκλήσι των βασιλέων της Γαλλίας.

Πού
Βασιλική του Σαιν-Ντενί
Διεύθυνση
1 rue de la Légion d’Honneur, 93200 Saint-Denis · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ενορία του Αγίου Βασιλείου του Όστρογκ (σερβική), 85 rue Parmentier, Pierrefitte-sur-Seine

Σαρτρ

Η Τιμία Εσθής της Θεοτόκου

Η Sancta Camisia — μαφόριο που κατά την παράδοση ανήκε στη Θεοτόκο· δωρήθηκε στον καθεδρικό ναό το 876 από τον Κάρολο τον Φαλακρό. Εκτίθεται σε λειψανοθήκη του 1876 στο παρεκκλήσιο των Μαρτύρων, στη βόρεια πλευρά του περιδρόμου. Ιστορική σημείωση: Το κειμήλιο φυλάσσεται στη Σαρτρ από τον 9ο αιώνα (δωρεά του Καρόλου του Φαλακρού το 876)· ότι ανήκε στην Υπεραγία Θεοτόκο είναι παράδοση.

Πού
Καθεδρικός Ναός της Παναγίας της Σαρτρ
Διεύθυνση
16 Cloître Notre-Dame, 28000 Chartres · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ενορία του Αγίου Αλεξίου του Ουζίν, 10 rue de Rambouillet, Clairefontaine-en-Yvelines

Σελ

Λείψανα της Αγίας Βαθίλδης, βασίλισσας των Φράγκων

Η Αγία Βαθίλδη (περ. 626–680), βασίλισσα των Φράγκων, μετά τον θάνατο του Κλόβι Β΄ έγινε μοναχή στο αβαείο της Σελ που η ίδια ίδρυσε· διακρίθηκε για την ελεημοσύνη και την εξαγορά αιχμαλώτων. Οι λειψανοθήκες της Αγίας Βαθίλδης, της Αγίας Βερτίλλης, πρώτης ηγουμένης, και άλλων Αγίων της Σελ βρίσκονται στην αψίδα του ναού Saint-André· ενδύματα του 7ου αιώνα από τους τάφους τους εκτίθενται στο δημοτικό μουσείο.

Πού
Ναός Saint-André
Διεύθυνση
Rue Jean Véron, 77500 Chelles · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ναός του Οσίου Σεραφείμ του Σάρωφ, Chelles

Τουλούζη

Λείψανα του Ιερομάρτυρος Σατουρνίνου της Τουλούζης

Ο Άγιος Σατουρνίνος (Sernin), πρώτος επίσκοπος Τουλούζης, μαρτύρησε περί το 250, δεμένος από τους ειδωλολάτρες σε ταύρο. Ο μεγαλύτερος ρωμανικός ναός της Γαλλίας υψώνεται πάνω από τον τάφο του· στην κρύπτη και στον περίδρομο φυλάσσονται ο τάφος του Αγίου και πολλές λειψανοθήκες αποστόλων και μαρτύρων, καθώς και λειψανοθήκη του Τιμίου Σταυρού.

Πού
Βασιλική Saint-Sernin
Διεύθυνση
Place Saint-Sernin, 31000 Toulouse · στον χάρτη
Πρόσβαση
Βασιλική: 8:30–18:00 (Ιούν.–Σεπτ. έως 19:00)· κρύπτη: 10:00–17:30, Κυρ. 13:00–17:00
Πλησιέστερος ναός
Ναός του Αγίου Σατουρνίνου (σερβικός), 108 avenue de Lavaur, Τουλούζη

Τουρ

Μαρμουτιέ, η μονή του Αγίου Μαρτίνου της Τουρ

Ως επίσκοπος Τουρ, ο Άγιος Μαρτίνος ίδρυσε στις όχθες του Λίγηρα ησυχαστήριο που έγινε το περίφημο αβαείο του Μαρμουτιέ. Σώζονται ερείπια τριών διαδοχικών ναών και ο λαξευμένος στον βράχο «τόπος αναπαύσεως του Αγίου Μαρτίνου», ενσωματωμένος στο βόρειο κλίτος του εγκαρσίου. Επισκέψεις με ξενάγηση της δημοτικής υπηρεσίας πολιτιστικής κληρονομιάς.

Πού
Πρώην αβαείο του Μαρμουτιέ
Διεύθυνση
Chemin des Rochettes, 37000 Tours · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ναός του Αγίου Μαρτίνου του Ελεήμονος, 23 rue Saint-Georges, Rochecorbon (Τουρ)

Τουρ

Τάφος του Αγίου Μαρτίνου της Τουρ

Απόστολος της Γαλατίας (περ. 316–397), ένας από τους πλέον τιμώμενους αγίους της Δύσεως, τιμώμενος και από την Ορθόδοξη Εκκλησία. Ο τάφος βρίσκεται στην κρύπτη της βασιλικής.

Πού
Βασιλική του Αγίου Μαρτίνου
Διεύθυνση
7 rue Baleschoux, 37000 Tours · στον χάρτη
Πλησιέστερος ναός
Ναός του Αγίου Μαρτίνου του Ελεήμονος, 23 rue Saint-Georges, Rochecorbon (Τουρ)

Ωξέρ

Ο τάφος του Αγίου Γερμανού της Ωξέρ

Οι καρολίγγειες κρύπτες του αβαείου (841–859) κτίστηκαν γύρω από τον τάφο του Αγίου Γερμανού της Ωξέρ (†448), διδασκάλου της Αγίας Γενοβέφας και φωτιστή της Βρετανίας. Τα λείψανα διασκορπίστηκαν από τους Ουγενότους το 1567, αλλά η σαρκοφάγος του Αγίου σώζεται στην κρύπτη μαζί με ταφές περίπου είκοσι επισκόπων· εδώ βρίσκονται και οι αρχαιότερες τοιχογραφίες της Γαλλίας (9ος αι.) με τον Πρωτομάρτυρα Στέφανο. Η κρύπτη επισκέπτεται μόνο με ξενάγηση.

Πού
Αβαείο Saint-Germain, κρύπτες
Διεύθυνση
2 bis place Saint-Germain, 89000 Auxerre · στον χάρτη
Πρόσβαση
Απρ.–Οκτ.: καθημερινά 10:00–13:00 και 14:00–18:00· Νοέ.–Μάρ.: εκτός Τρίτης 10:00–12:00 και 14:00–17:00· Ιανουάριο κλειστό
Πλησιέστερος ναός
Μονή της Αγίας Σκέπης της Θεοτόκου, 11 rue de la Forêt, Bussy-en-Othe