Κατάλογος
Λείψανα αγίων της αδιαίρετης Εκκλησίας, κειμήλια του Πάθους του Κυρίου και της Θεοτόκου, αρχαία μοναστήρια — και εκείνα που σήμερα φυλάσσονται σε καθολικούς και αγγλικανικούς ναούς. Επιλέξτε χώρα.
Ελέγξτε τους όρους πρόσβασης στον ιστότοπο του ναού πριν το ταξίδι.
Γουόλσινγκχαμ
Το κύριο μαριανό προσκύνημα της Αγγλίας (από το 1061). Λειτουργεί εκεί πανορθόδοξο παρεκκλήσι· το ετήσιο ορθόδοξο προσκύνημα γίνεται τον Σεπτέμβριο.
Καντέρμπουρι
Το σημείο από το οποίο ξεκίνησε το 597 ο χριστιανισμός των Αγγλοσαξόνων· σώζονται τα θεμέλια των πρώτων ναών και οι τάφοι των πρώτων αρχιεπισκόπων Καντερβουρίας.
Ντάραμ
Ο τάφος του Αγίου Κουθβέρτου († 687) βρίσκεται πίσω από την Αγία Τράπεζα· ο τάφος του Οσίου Βεδά του Σεβασμίου († 735) στο παρεκκλήσι της Γαλιλαίας. Ο ναός είναι ανοικτός καθημερινά.
Σεντ Όλμπανς
Ο πρώτος μάρτυς της Βρετανίας (Γ΄–Δ΄ αιώνας). Η αποκατεστημένη λειψανοθήκη βρίσκεται στο ανατολικό μέρος του ναού· άπαξ του έτους τελείται εκεί ορθόδοξη θεία λειτουργία.
Λονδίνο
Βασιλεύς της Αγγλίας († 1066), που αγιοκατατάχθηκε από τη Ρώμη το 1161· πολλοί Ορθόδοξοι της Βρετανίας τον τιμούν ως έναν από τους τελευταίους αγίους της Αγγλίας πριν από το Σχίσμα. Ο τάφος βρίσκεται πίσω από την Αγία Τράπεζα· η πρόσβαση στο παρεκκλήσι του Αγίου είναι περιορισμένη και το προσκύνημα είναι δυνατό μόνο ορισμένες ημέρες.
Ιόνα
Το μοναστήρι που ίδρυσε ο Όσιος Κολούμπα το 563 είναι η κοιτίδα του χριστιανισμού της Σκωτίας. Σώζονται οι αρχαίοι σταυροί και το αποκατεστημένο αβαείο.
Μπέρμιγχαμ
Στον ρωμαιοκαθολικό καθεδρικό ναό του Αγίου Τσαντ, σε λειψανοθήκη πάνω από την Αγία Τράπεζα, φυλάσσονται τα λείψανα του Αγίου Τσαντ († 672), που διασώθηκαν από τον καθεδρικό ναό του Λίτσφιλντ κατά τη λεηλασία του 1538. Η χρονολόγηση με άνθρακα-14 το 1985 τοποθέτησε σχεδόν όλα τα οστά στον 7ο αι.
Μπράντγουελ-ον-Σι
Το παρεκκλήσι του Αγίου Πέτρου «επί του Τείχους» έκτισε ο Άγιος Κεδδ γύρω στο 654 με λίθους ρωμαϊκού φρουρίου· είναι από τους αρχαιότερους σωζόμενους ναούς της Αγγλίας. Ετήσιο προσκύνημα το πρώτο Σάββατο του Ιουλίου· το παρεκκλήσι είναι ανοιχτό στους επισκέπτες.
Μπέρι Σεντ Έντμουντς
Ερείπια της μονής που αναπτύχθηκε γύρω από τον τάφο του Αγίου Εδμούνδου, βασιλέως της Ανατολικής Αγγλίας, που θανατώθηκε από τους ειδωλολάτρες Δανούς το 869· έως τη Μεταρρύθμιση η λάρνακά του ήταν από τα μεγαλύτερα προσκυνήματα της Αγγλίας. Η τύχη των λειψάνων είναι άγνωστη· πλησίον, στον ναό της Θεοτόκου, λειτουργεί ορθόδοξη ενορία του Αγίου Εδμούνδου.
Καντέρμπουρι
Ναός κτισμένος πριν από το 597, όπου προσευχόταν η χριστιανή βασίλισσα Βέρθα και από τον οποίο ξεκίνησε την αποστολή του ο Άγιος Αυγουστίνος του Καντέρμπουρι. Είναι ο αρχαιότερος ναός του αγγλόφωνου κόσμου που λειτουργεί ακόμη.
Τσέστερ
Η Οσία Βερβούργη († περ. 700), πριγκίπισσα της Μερκίας και ηγουμένη, είναι η προστάτιδα του Τσέστερ· ο καθεδρικός ναός προήλθε από τη μονή όπου φυλάσσονταν τα λείψανά της. Η λίθινη λάρνακα του 14ου αι., που διαλύθηκε το 1538, ανασυντέθηκε από θραύσματα το 1888 και βρίσκεται στο παρεκκλήσι της Θεοτόκου.
Κρόουλαντ
Σε ένα άλλοτε νησί ανάμεσα στους βάλτους των Fens ασκήθηκε ως ερημίτης ο Όσιος Γκούθλακ από το 699 έως το 714· στη θέση του κελλιού του δημιουργήθηκε μονή. Σώζονται επιβλητικά ερείπια· το βόρειο κλίτος χρησιμεύει ως ενοριακός ναός.
Ντόρτσεστερ-ον-Τέμς
Ο Άγιος Βιρίνος († περ. 650), φωτιστής του Ουέσσεξ, βάπτισε εδώ το 635 τον βασιλέα Κίνεγκιλς και ίδρυσε την επισκοπική του έδρα. Η μεσαιωνική λάρνακά του, τόπος προσκυνήματος, καταστράφηκε το 1536· ο ναός της μονής διατηρεί τη μνήμη του.
Ντάουνπατρικ
Στον λόφο του καθεδρικού ναού του Ντάουν αναπαύεται, κατά την παράδοση, ο Άγιος Πατρίκιος, ο φωτιστής της Ιρλανδίας († περ. 461)· ο τόπος σημειώνεται με γρανιτένιο λίθο (1900). Η παράδοση τοποθετεί εδώ και τους τάφους της Αγίας Βρίγιδας και του Αγίου Κολούμβα. Πλησίον βρίσκεται το Σολ, όπου ο Άγιος ίδρυσε τον πρώτο του ναό.
Ίλι
Η Οσία Αιθελδρύδα (Όντρεϊ, † 679), βασίλισσα και ηγουμένη, ίδρυσε εδώ μονή το 673· το άφθαρτο σκήνωμά της ήταν τόπος προσκυνήματος έως τη Μεταρρύθμιση. Η θέση της λάρνακας σημειώνεται με πλάκα στο πρεσβυτέριο του καθεδρικού ναού, ενώ λείψανο (το χέρι της Αγίας) φυλάσσεται στον κοντινό ρωμαιοκαθολικό ναό της Αγίας Αιθελδρύδας.
Φόλκστοουν
Η Οσία Εανσουίθα († περ. 640), εγγονή του βασιλέως Αιθελβέρτου του Κεντ, ίδρυσε μία από τις πρώτες γυναικείες μονές της Αγγλίας. Τα λείψανά της, που βρέθηκαν το 1885 στον τοίχο του ναού, χρονολογήθηκαν το 2020 στα μέσα του 7ου αι.· το 2024 τοποθετήθηκαν εκ νέου, σε νέα λειψανοθήκη, σε κόγχη κοντά στην Αγία Τράπεζα.
Γλασκώβη
Ο καθεδρικός ναός είναι κτισμένος πάνω από τον τόπο ταφής του Αγίου Κεντίγερνου († 614), φωτιστή του Στράθκλαϊντ και προστάτη της Γλασκώβης· ο τάφος του ήταν τόπος προσκυνήματος τον Μεσαίωνα. Βρίσκεται στο κέντρο του κάτω ναού (κρύπτης).
Γκλάστονμπερι
Ερείπια μιας από τις αρχαιότερες μονές της Αγγλίας, με την οποία συνδέονται παραδόσεις για τις απαρχές του χριστιανισμού στη Βρετανία· τον 10ο αι. ηγούμενός της ήταν ο Άγιος Δουνστάνος. Τόπος ετήσιων προσκυνημάτων, όπου τελούνται ακολουθίες διαφόρων παραδόσεων, και ορθόδοξες.
Χέξαμ
Η μονή ιδρύθηκε από τον Άγιο Ουίλφριδ († 709) τη δεκαετία του 670· κάτω από τον ναό σώζεται ακέραιη η κρύπτη του 7ου αι., κτισμένη με ρωμαϊκούς λίθους για τη φύλαξη λειψάνων. Ο ναός διαθέτει επίσης λίθινο επισκοπικό θρόνο της ίδιας εποχής.
Χόλιγουελ
Αγίασμα στον τόπο του μαρτυρίου της Αγίας Ουινιφρέδας (Γκουενφρέουι, 7ος αι.), την οποία κατά την παράδοση ανέστησε ο Άγιος Μπέουνο. Τόπος αδιάκοπου προσκυνήματος από τον Μεσαίωνα, ακόμη και κατά τη Μεταρρύθμιση· στο παρεκκλήσι φυλάσσεται τεμάχιο λειψάνου της Αγίας και σε καθορισμένες ώρες επιτρέπεται η κατάδυση στη δεξαμενή της πηγής.
Τζάροου
Ο ναός του Αποστόλου Παύλου στο Τζάροου ανήκε στη μονή Γουίαρμαουθ–Τζάροου, όπου ο Όσιος Βέδας († 735) έζησε σχεδόν όλη του τη ζωή. Σώζεται το τμήμα του 7ου αι. και η επιγραφή των εγκαινίων του 685· η αδελφή μονή είναι ο ναός του Αγίου Πέτρου στο Μονκγουίαρμαουθ (Σάντερλαντ).
Λάστινγκχαμ
Τη μονή του Λάστινγκχαμ ίδρυσε ο Άγιος Κεδδ, φωτιστής των Ανατολικών Σαξόνων· εδώ εκοιμήθη το 664 και ετάφη δίπλα στην Αγία Τράπεζα, ενώ ηγούμενος μετά από αυτόν έγινε ο αδελφός του Άγιος Τσαντ. Η πλήρως σωζόμενη νορμανδική κρύπτη του ναού της Θεοτόκου είναι κτισμένη πάνω από τον τάφο του.
Λίτσφιλντ
Ο καθεδρικός ναός υψώνεται πάνω από τον τάφο του Αγίου Τσαντ († 672), επισκόπου της Μερκίας και μαθητή του Αγίου Αϊδανού. Το 2022 λείψανο του Αγίου από το Μπέρμιγχαμ τοποθετήθηκε σε νέα λάρνακα πίσω από την Αγία Τράπεζα· ο ναός φυλάσσει επίσης το Ευαγγέλιο του Αγίου Τσαντ (8ος αι.) και τον «Άγγελο του Λίτσφιλντ», τμήμα της αρχαίας λειψανοθήκης.
Λίντισφαρν (Ιερή Νήσος)
Η Ιερή Νήσος Λίντισφαρν, όπου ο Άγιος Αϊδανός ίδρυσε το 635 το μοναστήρι από το οποίο εκχριστιανίστηκε η Νορθουμβρία· εδώ ασκήθηκε και αρχικά ετάφη ο Άγιος Κουθβέρτος († 687). Σώζονται τα ερείπια του μοναστηριού και ο ενοριακός ναός στη θέση του ναού του Αγίου Αϊδανού. Η νήσος είναι προσβάσιμη από τον υδάτινο δρόμο μόνο κατά την άμπωτη — ελέγξτε τον πίνακα παλίρροιας.
Λονδίνο
Μεσαιωνικό (13ος αι.) παρεκκλήσι της λονδρέζικης κατοικίας των επισκόπων του Ίλι, σήμερα ρωμαιοκαθολικός ναός. Σε λειψανοθήκη δίπλα στην Αγία Τράπεζα φυλάσσεται λείψανο της Οσίας Αιθελδρύδας (Όντρεϊ, † 679) — τμήμα του ίδιου χεριού, άλλο μέρος του οποίου βρίσκεται στο Ίλι.
Οξφόρδη
Ο καθεδρικός ναός προήλθε από τη μονή που ίδρυσε η Οσία Φριδεσουίδα († περ. 727), προστάτιδα της Οξφόρδης· τα λείψανά της, που ανακομίστηκαν το 1180, ήταν τόπος προσκυνήματος έως τον 16ο αι. Η μεσαιωνική λάρνακα, ανασυντεθειμένη από θραύσματα, βρίσκεται στο Λατινικό παρεκκλήσι του ναού.
Πέναντ Μελάνγκελ
Απομονωμένος ναός στην κοιλάδα του Τάνατ, στον τόπο όπου ασκήθηκε η ερημίτισσα Οσία Μελάνγκελ (7ος αι.), προστάτιδα των λαγών και όλων των καταδιωκομένων. Η ρωμανική λάρνακα του 12ου αι., που φτιάχτηκε για τα λείψανά της, ανασυντέθηκε από θραύσματα και βρίσκεται στο ιερό· πλησίον είναι ο τόπος του πρώτου τάφου της. Στενός δρόμος από το Λλανγκίνογκ.
Ρίπον
Κάτω από τον καθεδρικό ναό σώζεται η κρύπτη της βασιλικής που έκτισε ο Άγιος Ουίλφριδ το 672, ένα από τα αρχαιότερα χριστιανικά κτίσματα της Αγγλίας. Ο Άγιος ετάφη στον ναό του στο Ρίπον· η κρύπτη είναι ανοιχτή στους επισκέπτες.
Σεντ Ντέιβιντς
Ο καθεδρικός ναός βρίσκεται στη θέση της μονής του Αγίου Δαβίδ († περ. 589), προστάτη της Ουαλίας· τον Μεσαίωνα δύο προσκυνήματα εδώ ισοδυναμούσαν με ένα στη Ρώμη. Η μεσαιωνική λάρνακα του Αγίου, που λεηλατήθηκε το 1538, αποκαταστάθηκε το 2012 και κοσμήθηκε με εικόνες.
Σεντ Ντέιβιντς
Κατά την παράδοση, σε αυτό το ακρωτήριο πάνω από τη θάλασσα γεννήθηκε ο Άγιος Δαβίδ της Ουαλίας· εδώ βρίσκονται τα ερείπια του αρχαίου παρεκκλησίου της Αγίας Νον, μητέρας του, και ένα τιμώμενο αγίασμα. Ελεύθερη είσοδος· περίπου 1,5 χλμ. νότια του Σεντ Ντέιβιντς.
Τόλεσαντ Νάιτς
Σταυροπηγιακή μονή του Οικουμενικού Πατριαρχείου, που ιδρύθηκε το 1959 από τον Γέροντα Σωφρόνιο, μαθητή του Οσίου Σιλουανού του Αθωνίτου. Ο Άγιος Σωφρόνιος († 1993), που αγιοκατατάχθηκε το 2019, αναπαύεται στη μονή, όπου το 2025 εγκαινιάστηκε ναός προς τιμήν του παρουσία του Πατριάρχη Βαρθολομαίου. Συνιστάται στους προσκυνητές να επικοινωνούν εκ των προτέρων με τη μονή.
Ουίτμπι
Ερείπια μονής στη θέση του μοναστηριού που ιδρύθηκε το 657 με ηγουμένη την Οσία Χίλντα († 680)· εδώ έζησε ο Όσιος Κάιντμον, ο πρώτος Άγγλος χριστιανός υμνογράφος, και το 664 συνήλθε η Σύνοδος του Ουίτμπι. Διαχειρίζεται το English Heritage (με εισιτήριο).
Ουίτσερτς Κανονικόρουμ
Σε αγροτικό ναό του Ντόρσετ σώζεται λάρνακα του 13ου αι. με τα λείψανα της Αγίας Ουίτας (Κανδίδας): όταν ανοίχθηκε το 1900, βρέθηκε μέσα μολύβδινη λειψανοθήκη με την επιγραφή «Εδώ αναπαύονται τα λείψανα της Αγίας Ουίτας». Μία από τις ελάχιστες λάρνακες της Αγγλίας που επέζησαν της Μεταρρύθμισης μαζί με τα λείψανα· οι προσκυνητές αφήνουν ακόμη γραπτές προσευχές στα ανοίγματά της.
Χουίτχορν
Το Χουίτχορν είναι το λίκνο του χριστιανισμού στη Σκωτία: εδώ ο Άγιος Νινιανός (5ος αι.) ίδρυσε τον «Λευκό Οίκο» (Candida Casa) και ο τάφος του προσέλκυε επί αιώνες προσκυνητές, μεταξύ αυτών και Σκωτσέζους βασιλείς. Ερείπια μονής, κρύπτη και μουσείο αρχαίων σταυρών· στην ακτή, 5 χλμ. μακριά, το σπήλαιο του Αγίου Νινιανού.
Ουίντσεστερ
Ο Άγιος Σουίθουν († 862), επίσκοπος Ουίντσεστερ, ήταν από τους πιο τιμώμενους αγίους της μεσαιωνικής Αγγλίας· η λάρνακά του, που καταστράφηκε το 1538, βρισκόταν στον καθεδρικό ναό που είναι αφιερωμένος σε αυτόν. Η θέση της σημειώνεται στο πίσω μέρος του ιερού με μνημείο· στο Ουίντσεστερ υπάρχει ορθόδοξη ενορία στο όνομά του.
Εδιμβούργο
Ο ρωμαιοκαθολικός καθεδρικός ναός της Θεοτόκου στεγάζει το εθνικό προσκύνημα του Αποστόλου Ανδρέα, προστάτη της Σκωτίας: τμήμα του ώμου του, δώρο του Αμάλφι το 1879, και ακόμη ένα λείψανο που δωρήθηκε το 1969. Φυλάσσονται στο παρεκκλήσι στο τέλος του νότιου κλίτους, κάτω από ορθόδοξη εικόνα του Αποστόλου (2004).
Νήσος Μπάρντσεϊ
Η νήσος Μπάρντσεϊ (Ίνις Ένλι), όπου ο Όσιος Κάντφαν ίδρυσε μοναστήρι στις αρχές του 6ου αι.· κατά την παράδοση εδώ είναι θαμμένοι είκοσι χιλιάδες άγιοι, και τρία προσκυνήματα στη νήσο ισοδυναμούσαν με ένα στη Ρώμη. Σώζονται τα ερείπια της μονής· σκάφη από το Πορθ Μέιντουι (Αμπερντάρον), Απρίλιο–Οκτώβριο, ανάλογα με τον καιρό.
